“Nguyên tắt suy đoán vô tội”

Trong các vụ án hình sự, ranh giới giữa trách nhiệm hình sự và quyền được bảo vệ là rất mỏng; kết quả không phụ thuộc vào việc trình bày nhiều hay ít, mà phụ thuộc vào việc xác định đúng bản chất hành vi và cách cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá hành vi đó.

Hệ sinh thái Luật Doanh Chủ – DC Legal tiếp cận vụ án hình sự không bắt đầu từ tội danh, mà từ hành vi thực tế đã xảy ra, nhận thức chủ quan của người bị buộc tội và toàn bộ quá trình thu thập, đánh giá chứng cứ. Từ đó, xây dựng hướng xử lý phù hợp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ trong từng giai đoạn tố tụng.

Luật sư trực tiếp tham gia từ giai đoạn đầu, kiểm soát cách tiếp cận vụ án, định hướng lời khai, rà soát chứng cứ và phát hiện các điểm mâu thuẫn hoặc sai sót trong quá trình tố tụng, làm cơ sở để bảo vệ thân chủ một cách hiệu quả.

Trọng tâm không nằm ở việc tranh luận nhiều, mà ở việc đưa vụ án về đúng bản chất, làm rõ những yếu tố có giá trị quyết định đến việc định tội, định khung và mức hình phạt.

Trong những tình huống phức tạp, Luật sư không chỉ bảo vệ quyền của người bị buộc tội, mà còn tham gia định hướng lại cách nhìn nhận vụ án, nhằm đạt được kết quả phù hợp với bản chất sự việc và quy định pháp luật.

I. Quy trình xử lý vụ việc.

Tiếp nhận thông tin: Khách hàng cung cấp nội dung vụ việc và tài liệu liên quan.

Đánh giá và định hướng: Luật sư trực tiếp xem xét hồ sơ, xác định bản chất hành vi và tình trạng pháp lý của vụ án.

Đề xuất phương án: Xây dựng chiến lược xử lý phù hợp với từng giai đoạn tố tụng và mục tiêu bảo vệ thân chủ.

Thống nhất phạm vi công việc: Xác định rõ nội dung thực hiện và cơ chế phối hợp trong quá trình xử lý vụ việc.

Triển khai và kiểm soát: Hồ sơ được thực hiện dưới sự trực tiếp tham gia và kiểm soát của Luật sư điều hành.

Kết thúc, bàn giao: Hoàn tất công việc theo phạm vi đã thống nhất.

II. Vai trò Luật sư trong vụ án hình sự.

Trong tố tụng hình sự, điều nguy hiểm nhất thường không nằm hoàn toàn ở bản thân hành vi bị xem xét, mà nằm ở cách hành vi đó bị nhìn nhận và định hình trong hồ sơ tố tụng.

Một vụ án có thể đi theo hướng buộc tội rất sớm, chỉ bởi một lời khai thiếu kiểm soát, một nhận định ban đầu chưa được kiểm chứng đầy đủ hoặc một chứng cứ được diễn giải theo hướng bất lợi cho người bị buộc tội.

Khi hồ sơ tố tụng đã hình thành theo một hướng nhận định cố định, việc thay đổi cách nhìn nhận vụ án ở các giai đoạn sau thường khó hơn rất nhiều. Vì vậy, Luật sư không chỉ tham gia để tranh luận tại phiên tòa, mà phải tham gia ngay từ đầu nhằm kiểm soát hướng hình thành vụ án và bảo vệ quyền được nhìn nhận khách quan của thân chủ.

Trong tố tụng hình sự, việc buộc tội phải dựa trên chứng cứ được kiểm tra hợp pháp, không thể dựa trên suy diễn hoặc định kiến tố tụng.

1. Giai đoạn điều tra.

Tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ ngay từ khi làm việc với cơ quan điều tra.

Xác định bản chất thực tế của hành vi và hướng tiếp cận ban đầu đối với vụ án.

Kiểm tra tính hợp pháp của hoạt động lấy lời khai, thu thập chứng cứ và áp dụng biện pháp tố tụng.

Đề xuất thu thập, bổ sung tài liệu, chứng cứ có lợi cho thân chủ.

Làm việc với thân chủ nhằm kiểm soát rủi ro tố tụng phát sinh từ giai đoạn đầu.

2. Giai đoạn truy tố.

Rà soát toàn bộ hồ sơ vụ án và đánh giá căn cứ buộc tội.

Kiểm tra các điểm mâu thuẫn trong chứng cứ và nhận định của cơ quan tiến hành tố tụng.

Đề xuất hướng xử lý phù hợp: thay đổi tội danh, giảm nhẹ hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự khi có căn cứ.

Kiến nghị điều tra bổ sung đối với các vấn đề chưa được làm rõ.

Chuẩn bị chiến lược bào chữa phù hợp với định hướng xét xử của vụ án.

3. Giai đoạn xét xử.

Xây dựng phương án bào chữa phù hợp với mục tiêu bảo vệ thân chủ.

Tham gia hỏi, đối chất, tranh luận và phản biện tại phiên tòa.

Kiểm soát trọng tâm tranh tụng và tập trung vào các vấn đề có giá trị quyết định kết quả vụ án.

Điều chỉnh chiến lược theo diễn biến xét xử và quan điểm của Hội đồng xét xử, Viện kiểm sát.

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ trên cơ sở chứng cứ và quy định pháp luật.

Tranh tụng hình sự không nằm ở việc trình bày nhiều hơn bên buộc tội. Điểm quan trọng nằm ở khả năng nhìn ra giới hạn của chứng cứ buộc tội và những điểm có thể làm thay đổi toàn bộ hướng giải quyết vụ án.

* Các hoạt động nêu trên được thực hiện dưới sự trực tiếp tham gia và kiểm soát của Luật sư điều hành – Vũ Đức Lê.