TỘI GIẾT NGƯỜI TRONG TRẠNG THÁI TINH THẦN BỊ KÍCH ĐỘNG MẠNH
A. Căn cứ pháp lý
Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) – Điều 125. “Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”.
1. Người nào giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó hoặc đối với người thân thích của người đó, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm”.
B. Các yếu tố cấu thành tội phạm
1. Chủ thể
Chủ thể của tội phạm này là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự.
2. Khách thể
Tội phạm này xâm phạm đến quyền được sống của con người, cụ thể là tính mạng của nạn nhân. Đối tượng tác động của tội phạm này là con người đang sống với ý nghĩa là một thực thể tự nhiên.
3. Mặt chủ quan
Người phạm tội với lỗi cố ý có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp. Với mục đích là tước đoạt mạng sống của nạn nhân, tuy nhiên người phạm tội là có mục đích giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh. Trường hợp, người phạm tội có mục đích giết người mà không nằm trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh người người phạm tội sẽ chịu trách nhiệm hình sự với Tội giết người tại Điều 123 BLHS.
4. Mặt khách quan
Về hành vi
– Hành vi khách quan của Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là hành vi tước đoạt tính mạng của người đã làm cho chủ thể của tội phạm lâm vào tình trạng trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của mình. Hành vi tước đoạt mạng sống có thể là đâm, chém, bắn…
– Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là trạng thái tâm lý của người phạm tội đã không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế hành vi của bản thân do tác động của yếu khách quan đó là hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân. Đây là dấu hiệu đặc trưng của tội này.
Về dấu hiệu khác.
– Hành vi giết người phải xuất phát nguyên nhân từ nạn nhân. Nạn nhân có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với người phạm tội hoặc người thân thích của họ như: vợ, con, ông, bà, cha, mẹ,…của người đó. Đây là dấu hiệu cấu thành bắt buộc của tội này.
– Hành vi trái pháp luật nghiêm trọng thông thường là hành vi xâm phạm sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người phạm tội hoặc người thân thích của họ nhưng chưa đủ cấu thành tội phạm cụ thể.
C. Luật sư – VL Lawyers nhận định
Giết người do sử dụng chất kích thích không phải là Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh. Dấu hiệu cấu thành bắt buộc của tội này là có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân xâm phạm đến người phạm tội hoặc người thân thích của người phạm tội. Do đó, việc người phạm tội sử dụng chất kích thích làm ảnh hưởng đến nhận thức và điều khiển hành vi có dấu hiệu cấu thành ở một tội khác, không cấu thành tội này.
Sự kích động trong trạng thái tâm lý của người phạm tội chỉ là tức thời. Do có hành vi trái pháp luật từ nạn nhân gây nên sự phản ứng dẫn đến hành vi giết người. Cũng có một số trường hợp đặc biệt, do hành vi trái pháp luật của nạn nhân có tính đè nén, áp bức tương đối nặng nề, lặp đi lặp lại, sự kích động đó âm ỉ, kéo dài đến thời điểm nào đó hành vi trái pháp luật lại tiếp diễn làm cho người bị kích động không thể kiềm chế được; nếu tách riêng sự kích động mới này thì không bị coi là kích động mạnh, nhưng nếu xét cả quá trình phát triển của sự việc thì được coi là mạnh hoặc rất mạnh.
Lưu ý khi xác định kích động và kích động mạnh. Để xác định tinh thần của người phạm tội có thể bị kích động mạnh hay không cần phải xem xét một cách khách quan, toàn diện các mặt: thời gian, hoàn cảnh, địa điểm, diễn biến, nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp của sự việc; mối quan hệ giữa nạn nhân và người phạm tội, trình độ văn hóa, chính trị, tính tình, cá tính của mỗi bên; mức độ nghiêm trọng của hành vi trái pháp luật của nạn nhân, mối quan hệ nhân quả trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân với tình trạng tinh thần bị kích động mạnh của người phạm tội.
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là trường hợp giảm nhẹ đặc biệt của Tội giết người (Điều 123). Vì thế Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh và Tội giết người có những dấu hiệu phạm tội tương tự nhau. Bên cạnh đó, Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh có những dấu hiệu định tội tương tự với Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 126), vì vậy cách phân biệt hai tội danh trên như sau:
– Về đối tượng tác động:
+ Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh có đối tượng tác động là người có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với chính người phạm tội hoặc người thân thích của người phạm tội. Và hành vi trái pháp luật này là nguyên nhân khiến cho người phạm tội rơi vào trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.
+ Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng có đối tượng tác động là người đang có hành vi xâm hại đến lợi ích của Nhà nước, của xã hội, lợi ích chính đáng của công dân hoặc là người phạm tội.
– Về trạng thái tinh thần của người phạm tội:
+ Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh: Người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, người phạm tội không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế được hành vi của mình.
+ Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng: Người phạm tội có thể bị kích động về tinh thần hoặc có thể không bị kích động.
– Về hành vi:
+ Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh: Có hành vi tước đoạt tính mạng của nạn nhân – người có những hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với người phạm tội hoặc người thân thích của người phạm tội.
+ Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng: Phải có hành vi chống trả vượt quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm hoặc sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ tội phạm.
Như vậy, để phân biệt hai tội danh trên ta cần dựa vào đối tượng tác động, hành vi khách quan và trạng thái tinh thần của người phạm tội để làm căn cứ xác định.
Hãy liên hệ với VL Lawyers khi Quý vị hoặc Người thân của Quý vị không may đã phạm tội. Vấn đề của bạn, trách nhiệm của của VL Lawyers.
VL Lawyers rất vinh hạnh hợp tác phát triển cùng Quý vị!
Trân trọng kính chào!
Luật sư Vũ Đức Lê – Trưởng văn phòng!
